Terwijl de meeste tuincentra deze maand hun kluitplanten met flinke kortingen wegzetten, ligt de echte besparing ergens anders: bij de boom zonder pot en zonder aardbal. Een fruitboom op blote wortel kost nu tot de helft minder dan dezelfde boom met kluit, en november is precies de maand waarin je hem de grond in moet zetten. Mis je dit moment, dan betaal je in het voorjaar gewoon de volle prijs voor een minder goed gevestigde boom.
Wat een blote wortel boom precies is
Een boom op blote wortel wordt niet in een pot of met een kluit aarde verkocht, maar met alleen het wortelstelsel zelf, meestal verpakt in wat vochtige grond of jute. Dat maakt de boom lichter en compacter in transport, en dat scheelt de kweker geld dat hij aan jou doorgeeft. Een Nederlandse publieke omroep meldde eerder dat zulke planten tot wel de helft goedkoper zijn dan planten met kluit, en dat ze doorgaans van het najaar tot het vroege voorjaar verkrijgbaar zijn, met november tot eind maart als plantperiode.
Waarom november de beste maand is
De grond is nu nog relatief warm van de zomer, waardoor de wortels van een nieuwe boom zich kunnen vestigen voordat de winter echt doorzet. De boom staat op dit moment ook in winterrust, wat betekent dat hij geen energie verspilt aan bladgroei terwijl zijn wortels onder de grond aan het werk zijn. Tegen de tijd dat het voorjaar aanbreekt en de boom weer gaat uitlopen, heeft hij dan al een stevig wortelnetwerk staan, in plaats van dat hij pas na het planten moet beginnen met wortelen. Dat scheelt een hele groeiperiode, en de boom heeft komend voorjaar ook minder extra water nodig dan een boom die je dan pas de grond in zet.
Dezelfde logica geldt voor andere planten die je nu het najaar in de grond zet. Twijfel je nog over welke bolgewassen je dit najaar wilt planten, dan is het de moeite waard om ook te kijken naar wat je dit najaar nog moet planten voor kleur in het voorjaar, want dat venster sluit net als bij fruitbomen begin winter.
Welke boom je het beste nu kiest
Appel en peer zijn de meest vergevingsgezinde keuzes voor een eerste fruitboom, zeker op een standplaats in de zon met een beetje beschutting tegen de wind. Pruim en kers bloeien vroeger in het jaar en zijn daardoor gevoeliger voor nachtvorst tijdens de bloei, dus die kies je liever niet op de koudste plek van je tuin. Koop je boom bij voorkeur rechtstreeks bij een boomkweker in plaats van bij een tuincentrum: de boom staat daar vaak nog maar net uit de grond en heeft minder tijd in opslag achter de rug, wat de wortels ten goede komt.
Zo plant je je fruitboom goed
Graaf een ruim plantgat, flink breder dan het wortelstelsel zelf, en maak op de bodem een klein heuveltje waarop je de boom laat rusten zodat de wortels zich natuurlijk kunnen spreiden. Plant de boom nooit dieper dan hij bij de kweker stond, dat zie je meestal nog aan een lichte kleurovergang op de stam. Geef na het planten ruim water, ook als de grond er al vochtig uitziet. Staat je tuin open of winderig, zet dan een boompaal aan de windzijde van de boom, zodat jonge wortels niet voortijdig afscheuren voordat ze vast zitten.
Wil je naast een fruitboom ook kleinfruit toevoegen, dan is dit ook het moment om daar serieus over te beginnen. We schreven eerder al over hoe je frambozen kweekt van plant tot pluk, en dezelfde grondregels voor een goede start gelden eigenlijk voor elk fruitgewas dat je dit najaar de tuin in zet.
Let op bij geënte fruitbomen
De meeste appel- en perenbomen die je bij een kweker koopt, zijn geënt op een onderstam. Dat zorgt ervoor dat ze vaak sneller vruchten dragen dan bomen die gewoon uit zaad zijn opgegroeid, maar het betekent ook dat ze minder sterk zijn en meer verzorging nodig hebben in de eerste jaren. Houd de entplek, het bultje net boven de wortels waar de twee boomdelen zijn samengevoegd, altijd boven de grond. Begraaf je die per ongeluk, dan kan de onderstam zelf gaan uitlopen en verdwijnt het voordeel van de enting.
Dit doe je nog voor de eerste nachtvorst
Heb je je boom geplant, dan is de klus niet meteen klaar. Houd de grond rond de stam de komende weken vochtig zodra het een poosje droog blijft, want een net geplante boom heeft nog geen diep wortelstelsel om zelf water te zoeken. Komt er onverwacht strenge vorst aan, leg dan een laag bladeren of compost rond de stamvoet om de wortels te beschermen. Dat is ook precies het moment om na te denken over je kuipplanten: niet elke pot moet meteen naar binnen, en welke planten buiten kunnen blijven staan hangt af van hun herkomst en hardheid. Plant je dit weekend nog, dan sta je in het voorjaar al een heel seizoen voor op iedereen die wacht tot april.