De eerste ochtenden met rijp op het grasveld zijn er al geweest, en toch staat bij de meeste mensen de olijfboom nog gewoon op het terras. Dat is niet per se een probleem, maar het is wel het moment om een plan te trekken. Niet elke kuipplant hoeft nu al naar binnen, en sommige planten juist wel, allang voordat het echt vriest.
Het verschil tussen een plant die het voorjaar haalt en een plant die je in januari weggooit, zit vaak in deze paar weken van oktober. Hieronder lees je welke kuipplanten nog buiten mogen blijven staan, welke nu al naar binnen moeten, en hoe je dat zo doet dat ze niet alsnog wegrotten in de garage.
Waarom de timing nu zo belangrijk is
Volgens het KNMI spreek je van vorst bij een temperatuur onder nul graden op 1,5 meter hoogte, maar aan de grond ligt de temperatuur vaak al eerder in de min. Juist die bodemkou is waar kuipplanten het meest van te lijden hebben, want de wortels zitten in een pot met weinig aarde om zich heen. In de volle grond heeft een plant veel meer massa om warmte vast te houden, in een pot ben je die buffer kwijt.
Dat betekent niet dat je alles halsoverkop naar binnen moet sleuren zodra het kouder wordt. Een plant die te vroeg binnenkomt, groeit vaak door op de verwarming, wordt slap en krijgt in het voorjaar juist meer last van ziektes dan een plant die buiten gewend is geraakt aan de kou. Het gaat om de juiste volgorde, niet om snelheid.
Deze kuipplanten kunnen nog gewoon buiten blijven
Oleander, agave en agapanthus zijn een stuk weerbaarder dan de meeste mensen denken. Zolang het bij lichte nachtvorst blijft, kunnen ze buiten blijven staan, zeker als je de wortelkluit inpakt met vliesdoek of oud karton. Ook laurier en de winterharde kuipsalvia's redden het meestal tot in november, mits ze niet in een vochtige, schaduwrijke hoek staan.
Een oudere olijfboom met een stamomtrek van meer dan 20 centimeter is eveneens geen haastklus. Die boom kan best tegen temperaturen tot een paar graden onder nul, zolang de pot niet in een koude windtunnel staat. Pas bij aanhoudende vorst onder de 5 graden min wordt het tijd om in te grijpen. Voor wie dit najaar toch nieuwe aanplant doet, is dit ook het moment om bloembollen voor het voorjaar de grond in te doen, die hebben juist die kou nodig om straks te bloeien.
Deze planten moet je nu al naar binnen halen
Citrusplanten, bougainville, brugmansia en abutilon hebben geen enkele vorstbescherming en gaan bij de eerste nachtvorst al zichtbaar beschadigd raken. Daar helpt geen vliesdoek tegen, die moeten gewoon een plek binnen krijgen. Een jonge vijgenboom in een pot hoort in dat rijtje ook, een exemplaar in de volle grond tegen een zuidmuur redt het vaak prima met een schil van riet of stro om de stam, maar een pot heeft die bescherming van de muur niet.
Twijfel je over een plant die je dit jaar net nieuw hebt, ga dan uit van het voorzichtige scenario. Een plant die nog niet is aangeslagen in de pot heeft minder reserves dan een exemplaar dat al jaren meegaat, en kan een koude nacht minder goed opvangen.
Zo voorkom je rotte wortels tijdens de verhuizing
De meeste schade aan overwinterde kuipplanten komt niet van de kou, maar van een natte kluit die binnen gaat beschimmelen. Laat de aarde daarom een paar dagen vóór de verhuizing wat opdrogen, en stop sowieso met bemesten. Een plant die nog volop voeding krijgt, blijft doorgroeien op een moment dat hij juist rust nodig heeft.
Zet de plant het liefst eerst een week onder een afdak of tegen de gevel, uit de regen, voordat hij echt naar binnen gaat. Zo wen je hem geleidelijk aan minder licht en vocht, in plaats van hem van het terras direct de schuur in te zetten.
Binnen overwinteren zonder dat de plant het verpest
Bladhoudende planten zoals olijf, laurier en citrus hebben ook binnen nog licht nodig, zet ze dus bij een raam en geef ze ongeveer een keer per week water. Bladverliezende planten zoals vijg of oleander kunnen in een donkere garage of schuur staan en hebben veel minder water nodig, zolang het er vorstvrij is.
Check de planten elke paar weken op schildluis en witte vlieg, die profiteren juist van de drogere lucht binnen. Een kleverig blad of een laagje roetdauw is meestal het eerste signaal. Overigens is de olijfboom van oorsprong een mediterrane soort die juist een koude, droge rustperiode nodig heeft om het volgend seizoen weer goed te bloeien, zie ook de achtergrond op Wikipedia. Een te warme woonkamer is dus eigenlijk net zo'n probleem als een te koude schuur.
Heb je dit jaar ook dahlia's in de border staan, dan speelt dezelfde klok: lees wanneer je je dahlia's moet rooien voordat het te laat is, want die knollen gaan al bij de eerste strenge nachtvorst verloren als ze nog in de grond zitten.
Wat je dit weekend nog moet doen
Loop zaterdag of zondag even je terras langs met deze indeling in je hoofd: wat blijft buiten met een beetje bescherming, en wat moet nu echt naar binnen. Verplaats de kwetsbare planten als eerste, dan heb je daarna nog de tijd om de rest rustig af te bouwen richting de winter. Heb je straks lege plekken op het terras omdat de kuipplanten naar binnen zijn, dan is dat ook een mooi moment om te kijken of een losser, voller tuinbeeld daar iets voor je kan betekenen in het voorjaar.