Heb je een wijnstok tegen de schuur of over een pergola, dan is dit het moment om de snoeischaar erbij te pakken. Wacht je tot het voorjaar, dan loopt het sap uit elke snee die je maakt, en dat kost de plant onnodig veel kracht.
Waarom nu en niet in het voorjaar
De Royal Horticultural Society, de Britse tuinbouworganisatie die al sinds 1804 onderzoek doet naar tuinplanten, noemt de vroege winter de hoofdperiode om wijnstokken te snoeien: eind november tot december, wanneer de plant volledig in rust is. Snoei je later dan half winter, dan is de sapstroom net op gang gekomen en bloedt elke snede. Daar is niets aan te doen, het bloeden stopt pas vanzelf zodra de wijnstok weer begint te groeien.
Bij een gezonde plant loopt dat zelden ernstig mis, maar je wijnstok steekt wel kracht in het herstellen van die wonden in plaats van in nieuwe scheuten. Precies dezelfde logica geldt voor je andere houtige gewassen: ook een haag snoei je het liefst op het juiste moment in het jaar, niet zomaar wanneer het je uitkomt.
Kasdruif of buitendruif maakt verschil
Staat je druif in een kas of tegen een zuidmuur, dan komt de sapstroom daar eerder op gang dan bij een vrijstaande wijnstok in de border. Daarom moet je een kasdruif al vroeg in de winter klaar hebben. Een buitendruif op een plek waar in het voorjaar nog nachtvorst voorkomt, kun je juist beter uitstellen tot maart of begin april. De knoppen lopen dan later uit en lopen zo minder kans op vorstschade.
Ga je dit jaar voor het eerst fruit kweken, dan is november ook een goede maand om meteen een nieuwe wijnstok te planten. Datzelfde geldt voor een fruitboom met blote wortel: beide worden nu kaalwortelend verkocht en kunnen zonder risico de grond in, zolang het niet vriest.
Toch te laat? Dit kun je nog doen
Heb je de wijnstok al na de jaarwisseling gesnoeid en bloedt hij, dan hoef je niet in paniek te raken. Er bestaat geen manier om het bloeden actief te stoppen, maar het houdt vanzelf op zodra de plant in het voorjaar weer gaat groeien. Bij een wijnstok die er verder gezond bijstaat, blijft de schade in de meeste gevallen beperkt tot wat minder groeikracht dat seizoen.
Wel belangrijk: maak geen nieuwe, grote snedes in oud hout zolang het sap nog stroomt. Wacht daarmee tot de plant volgend najaar opnieuw volledig in rust is.
Zo snoei je zonder fouten
Grote ingrepen in oud hout doe je het beste in het hart van de winter, als de plant echt volledig stilstaat. Werk met een scherpe, schone snoeischaar: een botte of vuile schaar maakt rafelige wonden die trager genezen en eerder ziektes doorlaten. Heb je je gereedschap dit najaar nog niet onder handen genomen, doe dat eerst. Lees ook hoe je je tuingereedschap winterklaar maakt voordat je aan de wijnstok begint.
Snoei de zijscheuten terug tot twee of drie knoppen vanaf de hoofdtak, en verwijder dood of beschadigd hout helemaal. Bij het Guyot-systeem, de meest gebruikte snoeimethode voor wijnstokken, laat je per hoofdtak precies één nieuwe scheut van vorig jaar staan. Die bind je vast als draagtak voor het seizoen dat komt, de rest gaat eraf.
December is je laatste redelijke kans
Wacht je nog een paar weken, dan zit je al snel in januari, en dan is precies het moment voorbij waarop je zonder gevolgen kunt snoeien. Pak dus deze maand of uiterlijk in december de schaar erbij. Zo bloeit en draagt je wijnstok volgend jaar zonder dat hij eerst moet herstellen van een verkeerd getimede snoeibeurt.