Je hebt de laatste keer gemaaid, de heg geknipt en de schep tegen de schuurmuur gezet. Klaar, denk je. Maar precies dat moment, half oktober, is waar de meeste tuingereedschap-schade ontstaat. Niet door gebruik, maar door een paar maanden stilstand in een vochtige schuur. Een schep met een korstje aarde erop en een heggenschaar die nat de kist in gaat, dat zijn de twee grootste oorzaken van roest die je in maart tegenkomt.
Het goede nieuws: het kost geen uur om dit goed te doen. Hieronder staat precies wat je nu moet doen, en waarom de meeste mensen net de verkeerde stappen overslaan.
Vocht is de echte vijand, niet de kou
Metaal roest niet door lage temperaturen. Het roest door een combinatie van vocht en zuurstof die lang op het oppervlak blijft liggen. Een schep die je in oktober schoon en droog wegzet, overleeft de winter prima, ook bij vorst. Een schep met aangekoekte grond trekt juist vocht aan, en die grond houdt het water tegen het metaal vast als een soort spons. Daarom is de volgorde belangrijk: eerst schoon, dan droog, dan pas opbergen. Niet omdraaien.
Dit geldt ook voor gereedschap dat je nog maar net hebt gebruikt. Heb je laatst nog je heggenschaar gebruikt om de haag een laatste keer te knippen, dan zit er gegarandeerd sapresten en vocht op het mes. Dat laat je niet gewoon in de schuur liggen tot het voorjaar.
Grondig schoonmaken voordat je iets anders doet
Pak een stugge borstel, een emmer warm water en eventueel een beetje afwasmiddel. Haal alle aarde, gras en plantenresten van schoffels, spades, vorken en snoeischaren. Bij hardnekkige aangekoekte grond werkt een plamuurmes vaak beter dan water, want nat maken verspreidt de modder alleen maar verder over het blad.
- Spades en schoffels: krab aarde eerst droog los, spoel daarna af
- Snoeischaren en heggenscharen: veeg sapresten eraf met een doek en een scheutje terpentine of spiritus bij plakkerige hars
- Handschoffels en grasscharen: dompel kort onder in water met een schuursponsje
- Grasmaaier: borstel grasresten onder het maaidek weg, liefst met de bougiekabel los
Laat alles daarna volledig drogen voordat je verdergaat. Vijf minuten in de buitenlucht of op een krant is genoeg, zolang het echt droog aanvoelt.
Slijpen en oliën, de stap die bijna iedereen overslaat
Een bot snoeischaar knijpt takken fijn in plaats van ze door te knippen, en dat beschadigt de plant juist op de plek waar hij moet herstellen. Oktober is een prima moment om messen te slijpen, want je gebruikt het gereedschap de komende maanden nauwelijks. Een simpele slijpsteen of een vijl met fijne korrel is genoeg voor de meeste snoeischaren en spades.
Na het slijpen komt de olie. Een dun laagje universele machineolie of lijnolie op metalen onderdelen voorkomt dat vocht uit de lucht direct op het blote metaal kan inwerken. Bij houten stelen werkt lijnolie ook, dat houdt het hout soepel en voorkomt scheuren. Smeer het met een doek in dunne lagen aan, dik insmeren heeft geen extra effect en trekt alleen stof aan.
Voor scharnieren en verstelbare delen, zoals bij een telescopische heggenschaar of een verstelbare grasschaar, is een paar druppels siliconenspray of kettingolie beter dan dikke vette olie. Die blijft soepel bewegen ook bij vorst, terwijl gewone olie kan stollen.
De grasmaaier vraagt om iets meer werk
Je grasmaaier is het duurste stuk gereedschap in de schuur en verdient een iets grotere beurt dan een schep. Naast schoonmaken onder het maaidek:
- Tap de brandstoftank leeg bij een benzinemaaier, of laat de motor leegdraaien, want oude benzine verstopt de carburateur
- Vervang of slijp het mes als het bot of beschadigd is
- Controleer de luchtfilter en vervang hem als hij grijs en verstopt is
- Laad de accu van een elektrische maaier niet helemaal vol voor de opslag, rond 50 procent is beter voor de levensduur van de accu
Als je toch bezig bent met het gazon voor de winter, is dit ook een goed moment om terug te kijken naar hoe je je gazon najaarsklaar hebt gemaakt. Een maaier die goed is onderhouden, maait in april meteen weer strak, in plaats van dat je eerst een uur kwijt bent aan het wegwerken van roestplekken op het mes.
Waar je het gereedschap het beste kunt laten overwinteren
Een droge plek is belangrijker dan een koude plek. Een onverwarmde maar droge schuur is prima, een vochtige kruipruimte of een plastic kist buiten in de regen niet. Hang gereedschap met een gat in de steel op aan een haak, dat voorkomt dat het in een vochtige hoek blijft liggen en zorgt dat je alles overzichtelijk terugvindt.
Kleine onderdelen zoals snoeischaren kun je in een bakje met droog zand met een scheutje olie erdoorheen steken. Dat zand houdt het blad schoon en licht geolied tot je het weer nodig hebt in het voorjaar. Een ouderwetse truc, maar hij werkt nog steeds uitstekend.
Heb je kuipplanten die nog buiten staan, bedenk dan dat niet elke kuipplant nu al naar binnen moet. Zet het gereedschap dat je daarvoor gebruikt, zoals een kleine handschep voor het verpotten, apart klaar, want die heb je deze maand nog geregeld nodig.
Tien minuten nu bespaart je een nieuwe schep in april
Het verschil tussen gereedschap dat vijf jaar meegaat en gereedschap dat je elk voorjaar vervangt, zit niet in de kwaliteit van het merk. Het zit in wat je nu doet, in de laatste droge weekenden van oktober. Pak een middag, zet een bak water buiten, en werk de hele schuur in één keer door. Volgend jaar maart sta je dan niet met een roestige schoffel in de hand, maar met gereedschap dat meteen weer scherp en soepel aanvoelt.