Half november ziet de gemiddelde border er kaal uit. De kuipplanten staan binnen, de dahlia's zijn gerooid en het enige wat nog opvalt in de tuin is de lege aarde tussen de struiken. Dat hoeft niet zo te zijn. Met de juiste siergrassen blijft je border tot ver in februari de moeite van het kijken waard, en het beste moment om ze te planten is precies nu, in het najaar.
Waarom je border er in januari zo kaal bijstaat
De meeste mensen knippen hun border in oktober helemaal terug tot op de grond. Logisch, want het ziet er dan netjes uit. Het probleem is dat je daarmee precies de structuur weghaalt op het moment dat je hem het hardst nodig hebt: in de maanden waarin er anders niets gebeurt in de tuin. Terwijl niet elke kuipplant meteen naar binnen moet, geldt voor je border eigenlijk het omgekeerde advies: laat een deel van de beplanting juist staan. Siergrassen zijn daar het meest geschikte onderdeel voor, omdat ze dood nog net zo veel vorm hebben als levend.
Drie siergrassen die de winter in stijl doorkomen
Niet elk grassoort blijft overeind staan als het vriest. Deze drie zijn specifiek geschikt voor een wintersilhouet in de border.
- Molinia 'Heidebraut' verdraagt schaduw en behoudt een opvallend wintersilhouet, waardoor hij ook in een border onder bomen blijft werken als andere planten al zijn ingetrokken.
- Molinia 'Moorhexe' blijft compact tussen de 60 en 80 centimeter, met bijna zwarte bloeistengels die kaarsrecht blijven staan. Daardoor is hij een van de weinige grassen die ook in een kleine tuin niet uit de verhoudingen groeit.
- Miscanthus, ook wel prachtriet genoemd, kan tot 2 meter hoog worden en bloeit vanaf augustus met pluimen die in de winter zilverwit verkleuren. Op de Wikipediapagina over prachtriet staat hoe uitgebreid het geslacht is: er bestaan tientallen cultivars in verschillende hoogtes en bladkleuren.
Wie liever iets kleinschaliger blijft, kan ook kijken naar Calamagrostis brachytricha, ook wel diamantgras genoemd. Dit gras wordt ongeveer 125 centimeter hoog, bloeit van augustus tot oktober en de bloeiaren glanzen in de zon, wat de naam verklaart. Die glans houdt ook na de bloei nog een tijd aan, zolang je de stengels laat staan.
Ronde vormen werken beter dan rechte lijnen
Siergrassen komen het best tot hun recht in een border die niet kaarsrecht is. Dat sluit toevallig aan op een bredere verschuiving in tuinontwerp: rechte lijnen maken plaats voor ronde borders en slingerende paadjes, juist omdat die een kleine tuin meer diepte geven. Had je je tuin al dit najaar rond gemaakt, dan is een border met siergrassen de logische volgende stap. Plant de hoogste grassen, zoals Miscanthus, in het midden of de achterkant van een ronde border en laat de kleinere Molinia's de bocht volgen. Zo krijg je diepte zonder dat het rommelig wordt.
Deze aanpak past ook goed bij een cottagetuin, waar losse, natuurlijke vormen al het uitgangspunt zijn. Siergrassen voegen daar een laag textuur toe die bloembollen en vaste planten alleen in het groeiseizoen kunnen bieden.
Dit is het beste moment om te planten
Najaar is voor vaste planten en siergrassen een beter plantmoment dan het voorjaar. De grond is nog warm van de zomer, er valt doorgaans meer regen, en de plant kan wortels maken voordat de vorst komt. Zet een nieuw aangeplant gras na het planten goed aan en geef hem de eerste weken extra water als het droog blijft, ook al is het al oktober of november. Pas in het tweede jaar hoef je niet meer bij te sturen.
Vermijd te natte grond. Molinia en Miscanthus kunnen wel vochtige grond verdragen, maar geen grond waar water blijft staan. Werk bij zware kleigrond wat grof zand of compost in voordat je plant, zodat het water makkelijker wegtrekt.
Combineer de grassen met vroege bloeiers als krokussen of sneeuwklokjes tussen de stengels. Die bollen plant je nu ook, en ze komen in februari of maart juist op als de grassen hun kleur beginnen te verliezen. Zo heeft de border altijd iets om naar te kijken, zonder dat je in januari nog iets hoeft te doen.
Dit is wat je dit weekend in je border verandert
Je hoeft niet je hele border om te gooien om verschil te merken. Kies een plek met minstens een halve dag zon en zet daar één Miscanthus of twee Molinia's neer. Snoei ze dit jaar niet terug na de eerste vorst, zoals je bij de rest van de border misschien wel doet. Laat ze de hele winter staan en knip ze pas in februari of maart af, net voordat de nieuwe scheuten verschijnen. Tegen de tijd dat de rest van de tuin er nog kaal bijligt, is jouw border het enige stukje dat nog beweegt in de wind.