Jarenlang ging de Nederlandse tuin over rechte lijnen. Strakke border langs een kaarsrechte schutting, een terras van 60x60 tegels haaks op de gevel, een pad dat als een liniaal naar de achterdeur loopt. Dit najaar zie je in steeds meer tuinen het tegenovergestelde: gebogen paden, ronde border en een terras dat golft in plaats van hoekt. De geometrische tuin maakt plaats voor een vorm die dichter bij de natuur zelf staat.
Die verschuiving komt niet uit het niets. Hoveniers merken dat klanten minder vaak om een strak hek of een kaarsrechte border vragen en vaker om wisselende plantstructuren met siergrassen en vaste planten. Ook de kleuren schuiven op: koel grijs en antraciet maken plaats voor zand, taupe en terracotta. Wie dit najaar zijn tuin aanpakt, doet er goed aan verder te kijken dan een nieuwe border met de losse, romantische stijl van de cottagetuin, want de vormtaal eronder verandert net zo hard mee.
Waarom de rechte tuin plaatsmaakt voor een vloeiende vorm
Een rechte lijn oogt overzichtelijk, maar een tuin met alleen rechte hoeken voelt al snel klein en stijf aan. Een gebogen pad of een ronde border laat je vanuit elk raam een ander stukje tuin zien, en dat geeft zelfs een kleine achtertuin meer diepte dan een blokkerige indeling ooit kan bieden. Daar komt bij dat organische vormen makkelijker meebewegen met bestaande bomen, hoogteverschillen of een schuine perceelsgrens. Je hoeft de tuin niet meer te dwingen in een rechthoek, je laat het terrein juist de vorm bepalen.
Er speelt ook een praktische reden mee. Steeds meer tuinbezitters kiezen bewust voor beplanting die zowel droogte als hevige regen aankan, en die klimaatbestendige aanpak past van nature beter bij golvende border dan bij een stijve, symmetrische indeling. De Rijksoverheid wijst er in haar klimaatadaptatiebeleid op dat een groenere, minder versteende tuin een directe bijdrage levert aan de opvang van regenwater, en een vloeiend ontworpen tuin met minder verharding en meer beplanting sluit daar naadloos op aan.
Zo teken je een gebogen pad dat wel klopt
Een gebogen pad dat niet wil kloppen, herken je meteen: het slingert zonder reden, alsof iemand met een tuinslang op de grond heeft gegooid en die lijn heeft nagetrokken. Een goed gebogen pad heeft altijd een aanleiding. Laat het om een border heen lopen, langs een boom zwenken of net iets breder worden bij een zitje, zodat elke bocht een functie heeft.
- Leg eerst een tuinslang of touw neer om de vorm uit te proberen voordat je gaat graven.
- Houd de bochten ruim, een pad van minder dan een meter breed oogt al snel krap als het ook nog bocht.
- Combineer materialen: grind in de bocht, een enkele grote tegel op het rechte stuk richting de deur.
- Laat het pad nooit symmetrisch spiegelen, dat oogt weer net zo strak als een rechte lijn.
Voor het rechte stuk vanaf het terras kun je prima bij een vertrouwd materiaal blijven. Grote tegels op je tuinpad werken juist goed als contrast met een grindbocht verderop, zolang je de overgang niet halverwege een bocht laat vallen.
Ronde terrassen en border zonder dat het zweverig wordt
Een volledig rond terras is een flinke ingreep, maar je kunt het effect ook kleinschaliger bereiken. Een border met een nierachtige vorm langs een bestaand rechthoekig terras breekt de strakke lijn al voor een groot deel. Denk aan een border die aan één kant breed uitwaaiert bij de zithoek en aan de andere kant smal uitloopt richting de border met vaste planten.
Kies voor de rand van zo'n border een los materiaal zoals grof split of een lage border van cortenstaal, dat buigt vanzelf mee met de vorm. Een strakke betonnen boordsteen werkt de organische lijn juist tegen, want die dwingt de bocht weer terug in een harde, technische lijn.
Materialen die bij een organische vorm passen
De vormentrend gaat hand in hand met een materiaaltrend. Waar de afgelopen jaren antraciet en beton domineerden, zie je nu vaker hout, grind en composiet in warme, aardse tinten. Houtcomposiet in een warme kleurstelling leent zich goed voor een vlonder met ronde hoeken, iets wat met massief hardhout lastiger en duurder is om te realiseren.
Grindpaden en grof split rond de border ogen bovendien vanzelf minder strak dan een gladde tegel, simpelweg omdat de rand van losse steentjes nooit helemaal recht is. Dat maakt grind een van de makkelijkste manieren om een organische vorm te laten werken zonder dat je meteen een complete verbouwing van je tuin hoeft te plannen.
De planten die de ronde vorm afmaken
Een gebogen border wint of verliest het bij de beplanting. Siergrassen zijn hierin de sleutel, ze bewegen mee met de wind en benadrukken juist de vloeiende lijn in plaats van hem te breken zoals een strak geschoren buxusbolletje zou doen. Pennisetum, ofwel lampenpoetsersgras, heeft weinig water nodig en staat in september en oktober op zijn mooist.
Combineer siergrassen met Helenium voor koperrode en gouden bloemen, en met Heuchera voor bladkleuren die van karamel tot diep bordeaux lopen. Crocosmia met zijn felle oranje bloemen zet daar nog een laag herfstkleur bovenop en oogt tussen siergrassen altijd natuurlijker dan in een strakke rij. Wie meer wil weten over hoe siergrassen precies werken in een border, vindt op Wikipedia een goed overzicht van de belangrijkste soorten.
Zo pak je dit zelf aan, zonder de hele tuin om te gooien
Je hoeft niet in één weekend je hele tuin op de schop te nemen om mee te gaan in deze trend. Begin bij één border die je toch al wilde vernieuwen en geef die een golvende rand in plaats van een rechte. Vervang een stuk gazon dat toch nooit goed groeide door een grindvlak met siergrassen. Of leg alleen het laatste stuk van je pad, richting de zithoek, in een zachte bocht in plaats van rechtdoor.
Zo test je de vorm op kleine schaal voordat je verder gaat, en voorkom je dat je een dure vergissing in beton giet. Precies dat stapsgewijze werken past ook bij de klimaatbestendige gedachte achter de trend: elke vierkante meter die je vergroent en van rechte hoeken ontdoet, helpt je tuin water beter vasthouden en geeft hem tegelijk meer karakter dan hij ooit met een liniaal zou krijgen.