Elke aardbeiënplant die een beetje gezond is, stuurt in juni en juli lange, dunne stelen de tuin in. Op die stelen zitten kleine rozetten met worteltjes in aanleg: de uitlopers. De meeste tuiniers knippen ze zonder nadenken weg. Terwijl je ze kunt gebruiken om tientallen nieuwe planten te kweken, zonder extra kosten en zonder ingewikkeld gedoe.
Het enige wat je nodig hebt, zijn een paar kleine potjes, wat potgrond en iets van geduld. De rest doet de plant zelf.
Wat zijn uitlopers precies?
Een uitloper - ook wel stoloon genoemd - is een lange, horizontale steel die de aardbeiënplant uitzendt zodra ze klaar is met de eerste vruchtdracht. Op die steel zitten één of meer knooppunten, en op elk knooppunt kan een nieuw plantje ontstaan. Dit is de manier waarop aardbeien zich in de natuur verspreiden.
Zo'n rozet heeft al kleine worteltjes in aanleg. Laat je hem op de grond liggen, dan wortelt hij vanzelf in de bodem. Maar met een potje vol lichte potgrond gaat dat sneller en veel gerichter: je bepaalt zelf waar het nieuwe plantje terechtkomt.
Juni is het beste moment om te beginnen
Na de eerste oogst - bij veel rassen valt die in juni - stuurt de moederplant energie naar de uitlopers. Dat is precies het moment om aan de slag te gaan. De groeizame zomermaanden zorgen ervoor dat de nieuwe plantjes voor de herfst al stevig geworteld zijn.
Begin je te laat, zeg in augustus of september, dan is de kans kleiner dat de jonge planten voor de vorst sterk genoeg zijn om de winter door te komen. Begin je te vroeg, dan zijn de uitlopers nog slap en zwak.
Op Groei & Bloei lees je meer over wat er verder in juni in de tuin te doen valt.
Zo doe je het, stap voor stap
- Kies twee of drie uitlopers per moederplant. Ga voor de eerste knoop op de steel - die geeft de sterkste plant.
- Zet een klein plastic potje (7 tot 9 centimeter) naast de moederplant en vul het met lichte potgrond, eventueel gemengd met een schepje perliet voor betere drainage.
- Leg het rozet op de potgrond en bevestig het met een krammetje of een steentje, zodat het contact maakt met de aarde.
- Knip de uitloper nog niet los van de moederplant. Die verbinding geeft het jonge plantje nog energie terwijl het wortelt.
- Houd de potgrond vochtig maar niet drijfnat. Geef water bij de wortel, niet over het blad - nat loof trekt schimmel aan.
Na vier tot zes weken zie je nieuwe blaadjes verschijnen. Dat is het teken dat de wortels goed hebben gegrepen. Wil je weten hoe vaak je aardbeien en andere planten precies water moet geven? Ons artikel over watergeeffrequentie helpt je daarbij op weg.
Niet elke uitloper is de moeite waard
Selecteer alleen uitlopers van planten die goed hebben geproduceerd en er gezond uitzien. Zwakke of zieke exemplaren geef je geen uitlopers - knip die meteen weg, zodat de plant meer energie in de vruchten steekt in plaats van in het vermeerderen.
Kies ook altijd de eerste knoop op de uitloper, niet de tweede of derde. Hoe verder van de moederplant, hoe minder kracht het rozet heeft meegekregen. Bij de oogst van het volgende jaar zie je dat verschil terug.
De uitloper losknippen en uitplanten
Zodra de wortels stevig zitten - je kunt dit testen door voorzichtig aan de steel te trekken en te voelen of het plantje meegeeft - knip je de verbindingssteel door. Laat het nieuwe plantje daarna nog een week of twee in het potje staan op een koele, lichte plek. Zo raakt het gewend aan op zichzelf staan.
Daarna gaat het de tuin in, een grotere pot, of een verhoogde moestuinbak. Kies een zonnige plek met losse, goed doorlatende grond. Let op één ding: de kroon van de plant - het centrale punt waar de blaadjes uitkomen - moet precies op het aardoppervlak zitten. Te diep geplant leidt tot rotting; te ondiep tot uitdroging.
Wil je ook andere planten vermeerderen? Bekijk dan ook hoe je gratis stekken neemt van je favoriete tuinplanten.
Volgend jaar heb je het dubbele aantal planten
Eén gezonde aardbeiënplant kan in de zomer vijf tot tien uitlopers aanmaken. Als je er selectief twee of drie benut, heb je voor september drie extra planten klaarstaan - gratis, en identiek aan de moederplant. Dat laatste is een groot voordeel ten opzichte van zaaien: zaailingen kunnen in kwaliteit variëren, terwijl uitlopers altijd het originele ras bewaren.
Wil je juist nieuwe rassen proberen? Dan is een uitstapje naar het tuincentrum verstandiger. Maar voor uitbreiden of opvullen van een bestaande border is de uitloper de efficiëntste methode die er is. En de goedkoopste ook. Lees ook hoe je dit zomer je eigen komkommers kunt kweken voor nog meer eetbare opbrengst uit je tuin.